Nowe Warunki Techniczne: co zmieni się w projektowaniu budynków?

Do rozporządzenia dołączone jest trzynaście załączników, które obrazowo wyjaśniają wymagania związane zwłaszcza z oszczędnością energii, zagospodarowaniem działki budowlanej czy klasami reakcji na ogień. Załączniki to bardzo ważna część dla architektów, bo ułatwiają wdrażanie przepisów w praktykę podczas codziennej pracy. W przeciwieństwie do istniejących przepisów, nowe WT nakładają na architekta i wykonawcę dodatkową odpowiedzialność za rozwiązania materiałowe, konstrukcyjne oraz instalacyjne. Precyzyjne wytyczne z załączników rozwiązują wiele dylematów. Z perspektywy architekta projekt WT 2026 oznacza konieczność szerszego, bardziej kompleksowego ujęcia inwestycji. Na pierwszy plan wyłania się koordynacja międzybranżowa oraz świadomy dobór rozwiązań projektowych i materiałowych, najlepiej takich, które zapewniają spełnienie wymagań technicznych i użytkowych na różnych płaszczyznach stosowania. Przykład: wełna skalna, jako materiał niepalny i dobrze tłumiący dźwięki, spełnia w przegrodzie jednocześnie trzy funkcje – izolacji cieplnej, akustycznej i ogniochronnej. Wybierasz jeden materiał, a uzyskujesz wielokrotne korzyści.

Jakie zmiany niosą WT 2026 w zakresie bezpieczeństwa pożarowego?  

W projekcie działu VI nowych warunków technicznych pojawiają się istotne zmiany i obostrzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków. Mają one ścisły wpływ na podstawowe decyzje projektowe, takie jak układ funkcjonalny, wydzielenie stref pożarowych i dróg ewakuacyjnych czy dobór rozwiązań materiałowych na ściany, fasady i izolacje przegród w budynku. Nowe wymagania mają na celu przede wszystkim ograniczenie ilości pożarów o dużej skali, które rozprzestrzeniają się w niekontrolowany sposób (np. z uwagi na silny wiatr). Takie pożary wymagają prowadzenia długotrwałych i trudnych działań ratowniczo-gaśniczych. Konsekwencje wiążą się ponadto ze społecznie nieakceptowalnymi skutkami (całkowite zniszczenie budynków, dotkliwe straty materialne, znaczne zanieczyszczenie środowiska). 

Co nowego znajdziemy w WT 2026 w zakresie bezpieczeństwa pożarowego? Projekt zakłada wprowadzenie czytelnych, intuicyjnych klas reakcji na ogień zamiast dotychczasowych trudnych w interpretacji pojęć dotyczących palności i stopnia zapalności. Ponadto rozporządzenie przewiduje zmniejszenie stref pożarowych w budynkach PM (budynki produkcyjne, magazynowe, garaże, kotłownie), budynkach przeznaczonych przede wszystkim dla ludzi ZL (szpitale, przedszkola, biura, hotele, budynki mieszkalne) i inwentarskich IN. Największą zmianą jest usunięcie możliwości projektowania stref pożarowych PM i IN o nieograniczonej powierzchni.  

Warunki Techniczne 2026 uszczelniają również granice stref pożarowych od zewnątrz budynku tak, żeby pożar nie przeniósł się do drugiej strefy pożarowej po ścianie zewnętrznej czy dachu. 

Rozporządzenie wprowadza dodatkowo wymagania w zakresie ograniczenia rozprzestrzeniania się pożaru. W odróżnieniu od znanego wymagania dotyczącego nierozprzestrzeniania ognia, nowy wymóg nakłada na projektanta odpowiedzialność za dobranie skutecznego rozwiązania, który spełni cel i ograniczy rozprzestrzeniania pożaru w określonym miejscu. Należy o to zadbać w przypadku: 

• przekryć dachów budynków wielkopowierzchniowych, gdzie należy ograniczyć rozprzestrzenianie pożaru w wewnątrz warstw tego przekrycia i ograniczyć kapanie stopionej izolacji oraz   

• połączenia ściany z dachem, które należy wykonać w taki sposób, aby ograniczyć możliwość przenoszenia się ognia z elewacji na dach 

Każdorazowo zastosowanie niepalnych układów z izolacją o klasie reakcji na ogień A1 lub A2, d-0 pozwala spełnić wymaganie, zapewniając bezpieczeństwo rozwiązania i spokój architekta. 

Nowe przepisy wynikają przede wszystkim ze zmian, jakie w ciągu 20-30 lat zaszły w budownictwie i wyposażeniu mieszkań. Na elewacjach stosuje się coraz grubsze izolacje cieplne z materiałów palnych, które sprzyjają gorzeniu. We wnętrzach mnóstwo jest tworzyw sztucznych, które palą się 5-8 razy szybciej niż materiały naturalne, do tego laptopy, telefony komórkowe, a tuż przy ścianie klimatyzatory i ładowarki pojazdów elektrycznych. Wskutek mnogości czynników ryzyka zagrożenie pożarowe drastycznie wzrosło. Nowe przepisy były szeroko konsultowane z przedstawicielami straży pożarnej. Mają zminimalizować możliwość rozprzestrzeniania pożaru w górę po elewacji i ze ściany na dach, a w konsekwencji ograniczyć postępowanie ognia w oczekiwaniu na przyjazd straży pożarnej.

WT 2026 – nacisk na dostępność i bezpieczeństwo użytkowania 

Poparte potrzebami społecznymi zmiany nowych Warunków Technicznych wynikają z szybko rosnącej liczby osób z niepełnosprawnościami, w tym osób starszych i z orzeczeniami o niepełnosprawności. Szacuje się, że w polskim społeczeństwie z ograniczeniami ruchowymi boryka się już od 3 do 7 milionów ludzi. Projekt Warunków Technicznych zakłada minimalny udział w budynku lokali mieszkalnych dostępnych dla osób niepełnosprawnych oraz przydzielonych im miejsc postojowych wraz z bezpiecznym dojściem. W każdym budynku użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego i wielorodzinnym o wysokości dwóch i więcej kondygnacji mają być zainstalowane dźwigi osobowe lub osobowo-towarowe, a wewnątrz budynków przewidziane odpowiednio duże przestrzenie manewrowe. Przepisy mają też precyzyjnie określać wymiarowanie dróg ewakuacyjnych, w tym dostępu do miejsc tymczasowego schronienia.

Klasy akustyczne – wyższy komfort użytkowy 

Projekt rozporządzenia zakłada odejście od trudnych w interpretacji parametrów izolacyjności akustycznej, a w zamian wprowadzenie intuicyjnych klas komfortu akustycznego od AQ-0 do AQ-4. Nowe przepisy mają objąć mieszkania w budownictwie wielorodzinnym i komercyjnym oraz budynki jednorodzinne w zabudowie szeregowej, bliźniaczej lub z dwoma lokalami. Punktem odniesienia dla rynkowego standardu i projektowym minimum ma być klasa AQ-0. Każda kolejna, od AQ-1 do AQ-4 oznacza coraz wyższe standardy akustyczne, a co za tym idzie – coraz „cichsze”, bardziej komfortowe pod względem użytkowym realizacje. Aby spełnić wymagania, architekt już na etapie koncepcji będzie zmuszony podejmować przemyślane decyzje projektowe związane z doborem układu funkcjonalnego, materiałów konstrukcyjnych i izolacyjnych czy rozwiązań instalacji. 

Zgodnie z nowymi Warunkami Technicznymi, ochrona przed hałasem i przenoszeniem drgań staje się integralnym elementem jakości architektury. Warto przy tym pamiętać, że w tych samych przegrodach i detalach wykonawczych często spotykają się komfort akustyczny, jakość energetyczna oraz bezpieczeństwo pożarowe budynku. Odpowiednio dobierając materiały – na przykład stosując w przegrodach i na kanałach instalacyjnych izolację z wełny skalnej – można bez rezygnacji ze swobody projektowej pogodzić komfort użytkowy budynku z szeregiem wymagań narzuconych przez nowe przepisy. 

Efektywność energetyczna a izolacja 

Zmiany proponowane w projekcie WT 2026 odnoszą się przede wszystkim do konsekwentnej strategii ograniczania maksymalnego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP. Wynika to między innymi z unijnej dyrektywy o charakterystyce energetycznej budynków EPBD (Energy Performance of Buildings Directive). Nowe Warunki Techniczne wprowadzają definicję budynku bezemisyjnego. W treści rozporządzenia pojawia się perspektywa obniżenia do roku 2030 nie tylko sumarycznego EP, ale również cząstkowych wartości składowych chłodzenia oraz oświetlenia. Sprecyzowane mają być wymagania minimalnej grubości izolacji termicznej dla przewodów instalacyjnych.  

Wskaźniki maksymalnego współczynnika przewodzenia ciepła Uc(max) dla przegród mają być w nowych WT utrzymane na obowiązującym poziomie. Warto jednak pamiętać, że to izolacja cieplna jest fundamentem energooszczędności. Niezależnie od źródła ciepła i wartości EP, dobra izolacja zawsze zmniejsza emisję z budynku.  

Bezpośrednio z wymaganiami energetycznymi powiązane są wytyczne WT 2026 w zakresie automatyki – obowiązkowe systemy sterowania zintegrowane z czujnikami pomiarowymi w określonych pomieszczeniach mają zapewnić redukcję strat energii, a przy okazji płynność zarządzania obiektem.

Wykorzystanie energii słonecznej 

To zupełnie nowy dział w warunkach technicznych, podnoszący kwestię OZE. Zgodnie z projektem WT 2026, każdy budynek użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego oraz gospodarczy o powierzchni powyżej 250 m2, jak również budynek mieszkalny oraz zadaszony parking przylegający do budynku, mają być wyposażone w urządzenia lub instalacje wykorzystujące do wytworzenia energii elektrycznej lub ciepła energię promieniowania słonecznego. Warunek ten ma być jednak podyktowany indywidualnym uzasadnieniem pod względem technicznym i funkcjonalnym oraz ekonomicznym. 

Konsekwencje dla procesu projektowego 

Nowe Warunki Techniczne, poza zmianami formalnymi, narzucają zmianę dotychczasowego podejścia do projektowania. Konieczne staje się spojrzenie na jakość budynku przez pryzmat wszystkich składowych projektu: architektury, położenia, budowy przegród, rozwiązania instalacji, a także sposobu użytkowania i trwałości zaproponowanych rozwiązań. To impuls do projektowania budynków bezpieczniejszych, trwalszych i lepiej odpowiadających na współczesne zagrożenia.  

Aby ułatwić architektom pracę, ROCKWOOL przygotowuje serię materiałów, które w zwięzły sposób zgłębią najważniejsze kwestie nowych Warunków Technicznych i rozwieją wątpliwości związane ze zmianami przepisów.